Οι "Κυνικοί"...

Τη σχολή των Κυνικών ίδρυσε στην Αθήνα, γύρω στα 400 π.Χ., ο Αντισθένης, ένας απ' τους μαθητές του Σωκράτη.
Ο πιο γνωστός όμως Κυνικός υπήρξε ο Διογένης, μαθητής του Αντισθένη.
Οι Κυνικοί πίστευαν πως η πραγματική ευτυχία δεν έχει σχέση με τυχαία και παροδικά πράγματα όπως η υγεία, τα υλικά αγαθά και η πολιτική εξουσία. Γι' αυτό και αδιαφορούσαν για τα καθημερινά και ασήμαντα.
Ο Διογένης ζούσε σ' ένα βαρέλι. Η μόνη του περιουσία ήταν ένας τρύπιος χιτώνας, ένα ραβδί κι ένα σακούλι να βάζει το ψωμί του.
Δεν ήταν καθόλου εύκολο να του στερήσει κανείς την ευτυχία του...

Είναι οι γυναίκες "ευνουχισμένοι άντρες";

Ο Αριστοτέλης είχε ένα "προβληματάκι" με τις γυναίκες!
Θεωρούσε πως "κάτι τους έλλειπε", πως ήταν "ατελείς άντρες"!
Κατά τη γνώμη του, ο ρόλος της γυναίκας στην αναπαραγωγική διαδικασία είναι παθητικός και δοτικός, ενώ του άντρα ενεργητικός.
Το παιδί κληρονομεί μόνο τις ιδιότητες του άντρα! Αλλά, από κάποιο λάθος της φύσης, βγαίνει καμιά φορά "λειψό", δηλαδή γυναίκα...
Στο Μεσαίωνα κυριάρχησε η φιλοσοφία του Αριστοτέλη κι όχι του Πλάτωνα, κι ίσως αυτό να εξηγεί την υποβάθμιση του ρόλου της γυναίκας την περίοδο αυτή.

Το "τελικό αίτιο" του Αριστοτέλη!

Εμείς, οι απλοί άνθρωποι, βλέπουμε τα πράγματα πολύ επιφανειακά!
Μας απατά, π.χ., η γυναίκα μας, κι εμείς ρίχνουμε πάνω της όλες τις ευθύνες. Φταίει αυτή που 'ναι "άπιστη", "άτιμη", κ.λπ.
Σπάει το τζάμι του γείτονα απ' την μπάλα, φταίει ο μικρός Νίκος που έριξε στραβοκλοτσιά.
Έχει η οικονομία της χώρας μας τα χάλια της, φταίει η προηγούμενη κυβέρνηση που άφησε τεράστιο χρέος και έλλειμμα.
Τι λέει για όλ' αυτά ο φιλόσοφος;
"Λάθος κάνετε", φωνάζει ο Αριστοτέλης. "Ψάξτε να βρείτε τα βαθύτερα αίτια"!
Η γυναίκα σας δεν θα σας κεράτωνε αν δεν την είχατε παντρευτεί! Άρα το "τελικό", δηλ. το βαθύτερο αίτιο της απιστίας της είναι ο άντρας της...
Ο μικρός Νίκος δεν θα έσπαγε το τζάμι του γείτονα, αν εκείνος, τα περασμένα Χριστούγεννα, δεν του είχε δώσει ένα 10ευρω για τα κάλαντα που του είπε. Μ' αυτό το 10ευρω ο μικρός Νίκος αγόρασε την μπάλα με την οποία του έσπασε το τζάμι. Άρα, για το σπάσιμο του τζαμιού του φταίει ο ίδιος ο γείτονας!
Η προηγούμενη κυβέρνηση πράγματι τα έκανε μπάχαλο στην οικονομία. Αλλά, αν η προ-προηγούμενη κυβέρνηση, του Σημίτη, είχε κυβερνήσει σωστά, δεν θα μας ανάγκαζε να την αλλάξουμε και να φέρουμε στην εξουσία τους άχρηστους! Άρα για τα σημερινά χάλια μας φταίει ο Σημίτης!
Να τον ακούτε τον φιλόσοφο, κάτι παραπάνω ξέρει...

Ένας "φιλοναζιστής" φιλόσοφος!

Όταν ο Χίτλερ ανέβαινε στην εξουσία, τον Ιανουάριο του 1933, ο συνομήλικός του 44χρονος φιλόσοφος Μάρτιν Χάιντεγκερ ήταν ήδη "φίρμα" στον ακαδημαϊκό χώρο.
Το 1927 είχε εκδοθεί το πρώτο και, ίσως, σημαντικότερο φιλοσοφικό του έργο, το "Είναι και Χρόνος", που τον καθιέρωσε ως επάξιο συνεχιστή του μέντορά του Εβραίου καθηγητή Έντμουντ Χούσερλ.
Τρεις μόλις μήνες μετά την άνοδο του Χίτλερ, ο Χάιντεγκερ αναγορεύεται πρύτανης στο παν/μιο του Φράιμπουργκ και δύο βδομάδες αργότερα γίνεται μέλος του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος.
Στον πρώτο του δημόσιο λόγο ως πρύτανης καλεί τον Φύρερ και το Κόμμα του "να οδηγήσουν τον γερμανικό λαό στην εκπλήρωση του πεπρωμένου του"! Ο ίδιος πρωτοστατεί στην εκκαθάριση του πανεπιστημίου από κάθε αντιπολιτευτική φωνή...
Η συμβίωσή του με τους Ναζί κράτησε πάνω από έναν χρόνο, οπότε υποχρεώνεται σε παραίτηση απ' την πρυτανεία. Πάντως, μέχρι την κατάρρευση του Γ' Ράιχ, δεν εκδηλώθηκε ποτέ ανοιχτά εναντίον του...
Μεταπολεμικά, θα του αφαιρεθεί η έδρα από το παν/μιο, και θα του απαγορευτεί να διδάσκει.
Η απαγόρευση θα αρθεί μερικά χρόνια αργότερα, αλλά το στίγμα του "φιλοναζιστή φιλοσόφου" θα τον ακολουθεί μέχρι το θάνατό του το 1976.

Ο Πλάτωνας πρώτος συνέλαβε την ιδέα του "ολοήμερου σχολείου"!

Ο Πλάτωνας πίστευε πως και οι γυναίκες μπορούν να κυβερνήσουν μια κοινωνία εξίσου καλά με τους άντρες!
Και πως αυτές μπορούν να επιδείξουν την ίδια λογική και σωφροσύνη με τους άντρες, αρκεί να αποκτήσουν την ίδια μόρφωση και να απαλλαγούν απ' το φορτίο της ανατροφής των παιδιών και των οικιακών εργασιών...
Μια κοινωνία που δεν μορφώνει και δεν εκπαιδεύει τις γυναίκες της μοιάζει με τον άνθρωπο που γυμνάζει μόνο το δεξί του χέρι!
Ο Πλάτωνας δεν δίστασε να προτείνει την κατάργηση της οικογένειας. Η ανατροφή των παιδιών παραείναι σοβαρή υπόθεση για ν' αφήνεται στα χέρια μεμονωμένων ατόμων.
Η ανατροφή των παιδιών πρέπει να γίνεται υπό την επίβλεψη της πολιτείας.
Γι' αυτό και ήταν ο πρώτος που πρότεινε την ίδρυση δημοσίων νηπιαγωγείων καθώς και σχολείων που κρατούν τους μαθητές όλη τη μέρα, ακόμα και μετά το τέλος των μαθημάτων...

"Δεν ξέρουν τι κάνουν"!

Γύρω στο 400 π.Χ., ο Σωκράτης δίδασκε στην Αθήνα πως "κάνουμε το κακό από άγνοια του καλού"!
Οι συμπατριώτες του, που τον καταδίκασαν σε θάνατο, δεν ήταν κακοί άνθρωποι. Αντίθετα, ήταν αξιοσέβαστοι και ειλικρινείς. Πίστευαν όμως πως ο Σωκράτης είναι "άθεος", ή πως ο Θεός που κήρυττε, με το φιλοσοφικό του βάθος, ήταν αταίριαστος στις πατροπαράδοτες αντιλήψεις και, γι' αυτό, διαφθείρει τους νέους...
Ο Σαύλος, πριν γίνει Απόστολος Παύλος, ήταν φανατικός διώκτης των χριστιανών!
Δεν το έκανε γιατί στις φλέβες του κυλούσε διαβολικό αίμα. Αντίθετα, ήταν αρκετά καλλιεργημένος και απόλυτα συνεπής με τα εβραϊκά θεολογικά του πιστεύω. Πίστευε πως έκανε το σωστό, τυφλωμένος απ' τον φανατισμό και την θρησκευτική πίστη του...
Οι χριστιανοί που έφτιαξαν τις "Ιερές Εξετάσεις" δεν ήταν διεστραμμένοι ούτε διψούσαν για αίμα. Είχαν λάβει, όμως, λάθος αγωγή, και πίστευαν πως υπηρετούσαν τη θεϊκή επιθυμία!
Το ίδιο συνέβη και με τους χριστιανούς που έκαιγαν βιβλία και αντιστέκονταν στην πρόοδο των επιστημών. Ήταν πεισμένοι πως εκτελούν θεία αποστολή.
Αλλά και τα μέλη του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, που το 1857 αναγνώρισαν τον απόλυτο σεβασμό μόνο της λευκής φυλής και αφαιρούσαν κάθε ανθρώπινο δικαίωμα στους μαύρους, δεν ήταν μισάνθρωποι και μοχθηροί, αλλά θύματα της ψυχικής και πνευματικής τους τύφλωσης...
Για όλους αυτούς, για όλους εμάς, είπε ο Χριστός στο σταυρό το "άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι"!

Έχεις "ιδέα" από γουρούνι; (Η "θεωρία των ιδεών")

Ο Πλάτωνας ασχολήθηκε συστηματικά με τη σχέση ανάμεσα σε αυτό που είναι αιώνιο και αναλλοίωτο, και σε κείνο που "περνάει και φεύγει".
Πίστευε πως όσα βλέπουμε, όλα όσα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας στον κόσμο αυτό, είναι παροδικά και μεταβλητά. Είναι φτιαγμένα από ύλη, και η ύλη φθείρεται με το πέρασμα των χρόνων.
Ταυτόχρονα, όμως, όλα όσα βλέπουμε κι αισθανόμαστε είναι φτιαγμένα με βάση κάποιο "πρότυπο", κάποιο "καλούπι", μια "διαχρονική μορφή" που παραμένει αιώνια και σταθερή.
Με άλλα λόγια, πίσω από τον "κόσμο των αισθήσεων" υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα που αποτελείται από τα αιώνια πρότυπα όλων των πραγμάτων και των φαινομένων που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας.
Κι αυτές οι μορφές των προτύπων (ο Πλάτων τις ονόμασε "ιδέες") είναι απολύτως τέλειες, ασύγκριτα ωραιότερες απ' τα ατελή και φθαρτά τους αντίγραφα.
Αποτελούν τον "κόσμο των ιδεών".
Π.χ., πίσω απ' όλους τους ανθρώπους, τα άλογα και τα γουρούνια που βλέπουμε, κρύβεται η "ιδέα άνθρωπος", η "ιδέα άλογο" η "ιδέα γουρούνι"...

Άλλο φιλόσοφος κι άλλο σοφιστής!

Ο Σωκράτης δεν ασχολήθηκε με τα προβλήματα των "φυσικών φιλοσόφων". Δεν τον ενδιέφερε να ερμηνεύσει τα φυσικά φαινόμενα, ούτε αναζητούσε την αρχή των όντων.
Έμεινε προσηλωμένος στον άνθρωπο και στην ανθρώπινη κοινωνία και ζωή.
Γι' αυτό, και αιώνες αργότερα, ο Ρωμαίος φιλόσοφος Κικέρωνας έλεγε πως ο Σωκράτης κατέβασε τη φιλοσοφία απ' τα ουράνια στη γη, την έβαλε στα σπίτια μας και μας ανάγκασε να συλλογιστούμε για την ηθική και τη ζωή, για το καλό και το κακό...
Ο Σωκράτης, αν και σύγχρονος των σοφιστών, είχε πολλές διαφορές μ' αυτούς.
Ο ίδιος ήταν "φιλόσοφος", δηλαδή φίλος και εραστής της σοφίας. Προσπαθούσε να την κατακτήσει με πάθος...
Ο Σωκράτης δεν δεχόταν πληρωμή για τη διδασκαλία του. Οι σοφιστές, αντίθετα, ζητούσαν αμοιβή για τις "εντυπωσιακές" γνώσεις και ιδέες τους.
Ο αληθινός φιλόσοφος-δάσκαλος προσπαθεί να μελετήσει και να καταλάβει τα πράγματα μαζί με τους μαθητές του. Ο σοφιστής νομίζει πως ξέρει ένα σωρό πράγματα και προσπαθεί να τα χώσει στο κεφάλι των μαθητών του.
Οι σοφιστές νόμιζαν πως τα ήξεραν όλα, παρίσταναν τους παντογνώστες και καμάρωναν για τη "σοφία" τους.
Ο πραγματικός φιλόσοφος είναι αλλιώς. Ξέρει πως, κατά βάθος, οι γνώσεις του είναι ελάχιστες.
Τέτοιος ήταν και ο Σωκράτης. Ήξερε μονάχα ένα πράγμα: πως δεν ήξερε τίποτα! Και υπέφερε που ήξερε τόσα λίγα...

Σαν πολύ δεν μοιάζουν ο Σωκράτης κι ο Χριστός;

- Κανείς τους δεν κατέγραψε τη διδασκαλία του. Ό,τι ξέρουμε γι' αυτούς, μας το είπαν και έγραψαν οι μαθητές τους.
- Πίστευαν κι οι δυο πως μιλούσαν στο όνομα κάποιας άλλης, ανώτερης δύναμης!
- Προκαλούσαν τους ισχυρούς της κοινωνίας και κατέκριναν κάθε μορφή αδικίας και κατάχρησης εξουσίας!
- Ήταν κι οι δυο ιδιαίτερα ικανοί στην τέχνη της συζήτησης!
- Θυσίασαν τη ζωή τους για χάρη των πεποιθήσεών τους και προχώρησαν στο θάνατο με το κεφάλι ψηλά!

Η "μαμή" της γνώσης!

Ο Σωκράτης είχε "μανία" με τους ανθρώπους. Ήθελε να κινείται διαρκώς ανάμεσά τους, να τους βλέπει, να συζητά μαζί τους, να τους προβληματίζει.
Γι' αυτό και πού τον έχανες πού τον έβρισκες, δεν ξεκόλλαγε από την αγορά.
Οι φίλοι του που τον καλούσαν για περιπάτους στην εξοχή (στους σημερινούς Αμπελόκηπους) τους απαντούσε με ένα ... "τα χωράφια και τα δέντρα δεν έχουν τίποτα να μου διδάξουν"!
Ο Σωκράτης, σαν το Χριστό, δεν έγραψε ούτε μια λέξη. Όσα γνωρίζουμε γι' αυτόν τα έσωσαν οι μαθητές του, και κυρίως ο Πλάτωνας.
Ούτε του άρεσε να φεύγει απ' την πολυαγαπημένη του Αθήνα. Μόνο τρεις φορές πέρασε τα σύνορα, κι αυτές ως στρατιώτης για να συμμετάσχει σε εκστρατείες...
Ο Σωκράτης δεν δίδασκε, συζητούσε. Προτιμούσε να κάνει ερωτήσεις παρά να δίνει απαντήσεις.
Του άρεσε να φαντάζεται τον εαυτό του ως "μαμή". Τα παιδιά δεν τα γεννά η μαμή αλλά η μητέρα τους. Όμως η μαμή στέκεται δίπλα της και τη βοηθάει στη γέννα.
Έτσι κι ο Σωκράτης, θεωρούσε καθήκον του να βοηθάει τους ανθρώπους να "γεννήσουν" την ορθή γνώμη.
Γιατί η αληθινή γνώση έρχεται πάντα από μέσα μας, σαν το παιδί την ώρα της γέννας...